Skip to content
      



ที่มาของโครงการ

ปัจจุบัน ประเทศไทยมีการจัดเก็บและเผยแพร่ข้อมูลผลการวิจัยหลากหลายรูปแบบ โดยเฉพาะในสถาบันการศึกษาหรือมหาวิทยาลัย ส่วนใหญ่มีการจัดเก็บข้อมูลวิจัยในคลังสารสนเทศหลากหลายรูปแบบและหลายมาตรฐาน โดยมีทั้งการจัดเก็บข้อมูลวิจัยในฐานข้อมูลของห้องสมุด และการจัดเก็บข้อมูลวิจัยโดยบัณฑิตวิทยาลัย สถาบันวิจัย หรือหน่วยงานที่รับผิดชอบด้านการวิจัย

ในขณะที่หลายประเทศโดยเฉพาะในสหรัฐอเมริกาและยุโรป ให้ความสนใจการกำหนดกรอบมาตรฐานและการสร้างเครือข่ายความร่วมมือในการอนุรักษ์ข้อมูลวิจัยในรูปแบบดิจิทัลเพื่อการใช้งานในระยะยาว เช่น การพัฒนาแผนการจัดการสารสนเทศงานวิจัย (Data Management Plan : DMP) ด้วยโปรแกรมสร้างแผนการจัดการสารสนเทศงานวิจัย (DMP Tools) การจัดทำเอกสารเมตะดาตา (Metadata documentation) การสงวนรักษาข้อมูลในคลังสารสนเทศสถาบัน (Institutional Repository) การกำหนดใช้ตัวบ่งชี้ถาวรของทรัพยากรสารสนเทศดิจิทัล (Permanent Identifier) และการจัดฝึกอบรมเพื่อให้ความรู้แก่นักวิจัยในการจัดการข้อมูล เพื่อให้นักวิจัยวางแผนจัดเก็บข้อมูลตั้งแต่เริ่มต้นทำโครงการวิจัย หลายประเทศมีการจัดตั้งศูนย์อนุรักษ์ข้อมูลวิจัย (Data Curation Center) เพื่อบริหารจัดการงานวิจัยโดยตรง และพัฒนาส่วนงานบริการสารสนเทศงานวิจัย (Research Data Service) หรืองานอนุรักษ์ข้อมูล (Data Curation Service) เพื่อให้บริการนักการศึกษา นักวิจัย และนักวิชาการในห้องสมุด

สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ โดยศูนย์สารสนเทศการวิจัย เล็งเห็นว่า ประเทศไทยยังไม่มีการนำมาตรฐานการรับรองคุณภาพข้อมูลวิจัยในคลังสารสนเทศสถาบันมาใช้ในหน่วยงานของไทย จึงได้สนับสนุนให้มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชดำเนินการศึกษา เรื่อง “มาตรฐานการรับรองคุณภาพข้อมูลวิจัยในคลังสารสนเทศสถาบันที่เหมาะสมกับมหาวิทยาลัยไทย” ในปี พ.ศ. 2559 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. วิเคราะห์องค์ประกอบของมาตรฐานการรับรองคุณภาพข้อมูลวิจัยในคลังสารสนเทศสถาบัน 2. ศึกษาสภาพการจัดการข้อมูลวิจัยและวิทยานิพนธ์ในมหาวิทยาลัยไทย 3. ศึกษาความพร้อมของมหาวิทยาลัยไทยในการใช้มาตรฐานสากลในการรับรองคุณภาพข้อมูลวิจัยในคลังสารสนเทศสถาบัน และ 4. พัฒนารูปแบบมาตรฐานการรับรองคุณภาพข้อมูลวิจัยในคลังสารสนเทศสถาบันที่เหมาะสมกับมหาวิทยาลัยไทย

จากการศึกษาวิจัยพบว่า มหาวิทยาลัยและหน่วยงานวิจัยของไทยมีความพร้อมในการประยุกต์ใช้มาตรฐานการรับรองคุณภาพข้อมูลวิจัยในคลังสารสนเทศสถาบันในด้านการจัดการวัตถุดิจิทัล แต่ยังขาดความพร้อมในด้านนโยบายการจัดเก็บและเผยแพร่ข้อมูลวิจัยระดับองค์กร และโครงสร้างพื้นฐานทางเทคนิค สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติจึงเห็นควรให้คณะนักวิจัยดำเนินโครงการวิจัยต่อเนื่องเพื่อคัดเลือกมาตรฐานการจัดการข้อมูลผลการวิจัยในคลังสารสนเทศที่เหมาะสมกับมหาวิทยาลัยและหน่วยงานวิจัยของไทย

ในปี พ.ศ. 2561 คณะนักวิจัยได้เริ่มต้นดำเนินโครงการคัดเลือกมาตรฐานสากลในการจัดการข้อมูลผลการวิจัยในคลังสารสนเทศดิจิทัล เพื่อศึกษา วิเคราะห์ แจกแจง และเปรียบเทียบมาตรฐานการจัดเก็บข้อมูลวิจัย มาตรฐานการบริหารจัดการคลังข้อมูลวิจัย และคัดเลือกมาตรฐานสากลที่เหมาะสมในการจัดเก็บข้อมูลวิจัยและการบริหารจัดการคลังข้อมูลวิจัย ผลการวิจัยพบว่า มาตรฐานสากลที่เหมาะสมในการจัดเก็บข้อมูลวิจัยและการบริหารจัดการคลังข้อมูลวิจัย คือ มาตรฐานคอร์ทรัสซีล (CoreTrustSeal) ซึ่งเป็นพื้นฐานในการพัฒนามาตรฐานการจัดการข้อมูลในคลังสารสนเทศดิจิทัลระดับชาติ และเป็นมาตรฐานขั้นต่ำของการจัดการข้อมูลผลการวิจัยที่เป็นโครงสร้างพื้นฐานในการจัดการข้อมูลวิจัยที่ยั่งยืนในการสงวนรักษาข้อมูลในระยะยาว

ในปี พ.ศ. 2563 คณะนักวิจัยได้ดำเนินโครงการคัดเลือกมาตรฐานสากลในการจัดการข้อมูลผลการวิจัยในคลังสารสนเทศดิจิทัลในระยะที่ 2 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อจัดทำมาตรฐานการจัดการข้อมูลผลงานวิจัยในคลังสารสนเทศและข้อกำหนดที่เป็นองค์ประกอบเพิ่มเสริมของมาตรฐานคอร์ทรัสซีลในการจัดการข้อมูลผลงานวิจัยในคลังสารสนเทศ และผลักดันให้มีหน่วยงานต้นแบบที่ให้บริการข้อมูลผลงานวิจัยตามมาตรฐานคอร์ทรัสซีล รวมถึงพัฒนาเครือข่ายการจัดเก็บข้อมูลผลงานวิจัยของหน่วยงานที่มีการจัดการข้อมูลตามมาตรฐานคอร์ทรัสซีล เพื่อให้มั่นใจในความน่าเชื่อถือของข้อมูลผลการวิจัยในคลังสารสนเทศดิจิทัล ซึ่งมีกระบวนการจัดการข้อมูลที่สามารถพิสูจน์ความถูกต้องและความครบถ้วนของข้อมูลที่ให้บริการ เพื่อสนับสนุนความโปร่งใสของข้อมูล (FAIR Data) ที่มาจากการวิจัยและเพื่อให้บริการการเข้าถึงข้อมูลผลการวิจัยได้ในระยะยาว

หน่วยงานต้นแบบที่ได้รับการคัดเลือกเพื่อปรับกระบวนการทำงานตามมาตรฐานคอร์ทรัสซีล และยื่นขอการรับรองมาตรฐานคอร์ทรัสซีลในปี พ.ศ. 2564 มีจำนวน 4 แห่ง ได้แก่

  1. คลังความรู้ดิจิทัล มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
  2. คลังปัญญาจุฬาฯ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  3. คลังสารสนเทศของสถาบันนิติบัญญัติ สำนักงานสภาผู้แทนราษฎร
  4. คลังข้อมูลดิจิทัล วช. สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ

เมื่อสิ้นสุดโครงการ สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติได้จัดตั้งเครือข่ายมาตรฐานคอร์ทรัสซีลไทยเพื่อเผยแพร่มาตรฐานการจัดการข้อมูลผลการวิจัยในคลังสารสนเทศดิจิทัล โดยมีหน่วยงานต้นแบบทั้ง 4 แห่ง เป็นหน่วยงานตั้งต้น ซึ่งแต่ละหน่วยงานได้จัดทำเอกสารแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practice) เพื่อบันทึกขั้นตอนการดำเนินการขอรับรองมาตรฐานเพื่อเผยแพร่เป็นแนวทางให้หน่วยงานอื่นๆ ได้ศึกษาต่อไป

สงวนลิขสิทธิ © 2564 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.)

ที่อยู่ 196 ถนนพลโยธิน เขตจตุจักร กรุงเทพฯ 10900
โทรศัพท์. 02-561-2445 ต่อ 604 618 , โทรสาร. 0 2579 9202
ติดต่อผู้ดูแลเว็บไซต์ OHRS@nrct.go.th